Sirkeci'de 'Ayakçılar Borsasını' biliyor musunuz? Biz de Sirkeci'ye gitmeden önce Sirkeci Tren Garı'nın yanında duran yüzlerce insanın ne için durduğunu bilmiyorduk? Onlarca defa belki daha fazla Sirkeci'den geçmemize rağmen “Hher saat neden burası bu kadar kalabalık?” diye sormuşsunuzdur kendimize. Parkta duranları ilk gördüğümde 'işçi pazarına' benzetmiştim ve oradakilerin giyim kuşamları işçiye benziyordu. Orada duran insanların yanına gidip tanışmamıza kadar böyle düşünüyordum.
Sabahın erken saatlerinde bir arkadaşla buluşup Sirkeci'ye gidiyoruz. “Merhaba” diyoruz, “Biz gazeteciğiz”. Sorularımızı sormaya başlıyoruz, biz buradan bir çok kez geçtik, ve burasının neden bu kadar kalabalık olduğunu merak ettik, burada neden duruyorsunuz?
-Biz kamyon şoförleriyiz, burada çok eziyet çekiyoruz...
Ve konuşmaya başlıyorlar. Biz ise serbest işlerde çalışan işçiler zannetmiştik ama onlar da emekçi sonuçta ve üstelik merhaba dedikten sonra direk, bir sürü sorundan bahsetmeye başladılar. Garaj sorunu, mazot fiyatlarının yükseliği, 6 saatlik trafik yasağı, ve bir sürü şey sıralıyorlar.
-15 gündür buradayız bir iş bulsam evime Diyarbakır'a gidecem, mesela Diyarbakır'a gitsek 2500 lira. Ama bir sürü masrafım olur bana kalan 400 lira oda yolda yemeğe içmeye gidiyor. Bir nakliyat seferi için komisyona para veriyorsun, yazaneye para veriyorsun, 1 haftada 400 lira cepte kalıyor, o da yolda yemeğe, içmeye gidiyor. -Kamyoncu fazla olduğu için rekabete artmış oluyor ve fiyat düşüyor, 2000 liraya gideceğin yere 1000 liraya gidiyorsun...
-Burası aslında serbest borsa gibi, bugün Antep'e bir malı 1.500 liraya götüreceksen yarın 1000'e kadar düşebilir.
-Mesela öğretmenlerin bir Eğitim-Sen'i var, Türkiye'nin 81 vilayetine örgütlenme teşkilatı kurmuşlar bir eylem yapacakları zaman bir mail yollanıyor hepsi eyleme gidiyor, ama bizim sektör sahipsiz bırakıldı, bir şoförler cemiyeti var oda isimde var.... Mesela ben burada örgütlenme yapsam, şu ağacın tepesinden konuşsam herkes dinler, ama arkadan biri iş için bağırsa 25 kişi arkasından gider, nedeni buradaki şoförlerin sorumlulukları aileleri var, para kazanmak zorunda ve hepsi kredi kartı borcuyla yaşıyorlar. Mesela benim 2 çocuğum üniversiteye gidiyor, benim aylık eve 2.500 lira para götürmem lazım. Bir de arabanın taksitine say 2.500 lira, eder 5.000 lira.... Benim ayda 5.000 bin lira kazanmam imkansız...
Nakliyat şoförlerine soruyoruz eylem yaparsanız ne için yaparsınız?
-Kamyonlar için garaj ve durabileceğimiz kapalı bir alanın yapılması, kamyonların 6 saatlik trafiğe çıkma yasağının kısaltılması için diyorlar.. Ve onları en çok etkileyen şeyin tekellerin lojistik firmalarının büyümesi olduğunu söylüyorlar.
-Buraya hemen hemen her gün 1.000-1.500 civarı kamyoncu geliyor, burası normal... Tuzla'da her gün binlerce şoför bir iş gelmesini, günlerce bekliyorlar.
-Türkiye'nin her tarafında öyle çalışan şoförler var, hepsi birbirinden habersiz, Ankara'daki, Trabzon'luyu bilmez, Trabzon'lu, İstanbul'luyu bilmez bundan dolayı da örgütlenmek çok zor...
-Biz şoförler burada ileri, geri günde, 10 kilometre yürüyoruz, yanında çay, sigara... İş beş dakika sonra da, bir hafta sonra da çıkabilir... Tamamen serbest piyasa koşulları işliyor, rekabet had safhada. İş çıkmazsa geceleri "yollardaki evlere" kamyonlarımıza uyumaya gidiyoruz.
Kamyon şoförlerinin borsası biraz farklı işlese de her şey yaşamın içindeki pratikte gelişiyor, fiyatı en çok düşüren malı götürüyor. Özellikle Kürdistan bölgesinden gelen ve Türkiye'nin her yerinde bu sektörde çalışan, on binleri aşan emekçinin evine ekmek götürebilmek için yaşadıkları, kapitalist sistemin bir aynası gibi.
Kapitalizmin kar amacı, rekabet zorunluluğu, ucuz iş gücü, dostlukların parçalanmasını da getiriyor. Emekçinin emeğine yabancılaşması, basit borsa mantığının nasıl çalıştığını anlamak için yeterli.
Bir gün Sirkeci'de inin ve oradaki kalabalık nakliyat şoförleriyle tanışın. Onlar kapitalizmi kendi şiveleriyle, basit cümlelerle, karşılaştıkları birçok sorunu örneklendirerek anlatacaklardır size...
